bpk

Jezioro Strażym

W połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku na Pojezierzu Brodnickim, we wschodniej części ówczesnego województwa toruńskiego, zaczął się rozwijać ruch turystyczny. Niekontrolowany rozwój turystyki, w tym powstawanie dużych ośrodków wypoczynkowych, mógł stanowić zagrożenie dla przyrody tego obszaru. W związku z tym władze województwa podjęły decyzję o objęciu ochroną najcenniejszych terenów, położonych między miastami: Jabłonowo Pomorskie, Nowe Miasto Lubawskie i Brodnica. Koncepcji takiej sprzyjały wysokie walory przyrodnicze, turystyczne i krajobrazowe, zanikająca sieć osadnicza i zmniejszające się zaludnienie. Obszar ten wyróżniał się gęstą siecią czystych jezior, bogatych lasów, ciekawą i wyraźną rzeźbą polodowcową.

Można tu spotkać rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Utworzono wiele rezerwatów przyrody, uznano za pomniki przyrody kilkadziesiąt drzew. Stwierdzono występowanie około 950 gatunków roślin naczyniowych (Rejewski 1996). Występują wśród nich gatunki podlegające ochronie całkowitej lub częściowej, m.in. bagno zwyczajne, goździk pyszny, piaskowy, kropkowany, grążel żółty, grzybień biały, 6 gatunków storczyków, lilia złotogłów, zawilec wielkokwiatowy, widłak, rosiczka, sasanka, pełnik europejski, obuwik pospolity i wiele innych. Bardzo bogata jest fauna Pojezierza. Najliczniej reprezentowane są bezkręgowce w tym: chrząszcze, biegacze, trzmiele, pszczoły. Nad ciekami możemy spotkać ważki, jętki, widelnice. Kręgowce omawianego obszaru to wiele gatunków płazów, gadów, ryb, ptaków i ssaków, m.in. zaskroniec, padalec, żmija zygzakowata. Bytuje tu 135 gatunków ptaków lęgowych i 35 gatunków pojawiających się na przelotach. Do najrzadziej spotykanych gatunków, umieszczonych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt należą: bocian czarny (2 pary), bielik (5 par), orlik krzykliwy (2 pary), bąk (6 par). Występuje tu również 47 gatunków ssaków objętych ochroną, w tym 8 gatunków nietoperzy, co świadczy o dobrej kondycji środowiska naturalnego w tym rejonie. Z dużych ssaków możemy spotkać: łosia, jelenia, daniela, sarnę, dzika. Pojawia się też wilk i ryś. Podsumowując, należy stwierdzić, że obszar Pojezierza Brodnickiego, w trójkącie między Jabłonowem Pomorskim, Nowym Miastem Lubawskim i Brodnicą cechuje ogromna różnorodność biologiczną. Lasy zajmują 60% powierzchni terenu. Znajduje się tu ponad 60 jezior, połączonych w dwa południkowo ułożone ciągi rzek: Strugi Brodnickiej i Skarlanki. Tereny te w połączeniu z Lasami Iławskimi na północy oraz rzeką Drwęcą na południu, pełnią funkcję korytarzy ekologicznych o znaczeniu krajowym i międzynarodowym.

Uwzględniając powyższe, Wojewódzka Rada Narodowa w Toruniu w dniu 29 marca 1985 r. podjęła uchwałę nr V/32/85 w sprawie ochrony walorów krajobrazowych na terenie części Pojezierza Brodnickiego. Uchwała ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym nr 5 województwa toruńskiego z dnia 30 maja 1985 r. pod pozycją 135. W tym okresie było to jedyne prawo chroniące obszar Brodnickiego Parku Krajobrazowego. Wprowadzało ono dosyć ogólnikowe ograniczenia, zakazy i nakazy na terenie Parku i jego strefy ochronnej (otuliny). Brodnicki Park Krajobrazowy był 25 w Polsce i pierwszym w ówczesnym województwie toruńskim parkiem krajobrazowym.