zpkchin

Miłki wiosenne w rezerwacie Zbocza Płutowskie

Roślinność stepową (sucholubną, kserotermiczną) tworzą tzw. murawy, z licznie występującymi roślinami zielnymi, jednorocznymi i wieloletnimi w szczególności z charakterystyczną trawą ostnicą Jana i ostnicą włosowatą. Spotkać tu można także wężymord stepowy, pięciornik piaskowy, dzwonka syberyjskiego, sasankę łąkową i miłka wiosennego. Roślinność ta przywędrowała do nas w okresie polodowcowym, kiedy to warunki sprzyjały odległym migracjom roślin a słoneczne, strome ekspozycje i korzystny mikroklimat umożliwił jej rozwój. Roślinność muraw kserotermicznych jest wytrzymała na długotrwałą suszę i wysokie temperatury, nawet gdy podłoże osiągnie 60°C.  

W ciągu wielu lat nie doszło do degradacji tej roślinności. Niedostępne południowe zbocza doliny uniemożliwiły prowadzenie upraw a wycinanie lasów i krzewów w celu zyskania terenów do wypasu zwierząt głównie owiec przyczyniało się do ich stepowienia. Zwierzęta usuwały zbitą, powierzchniową warstwę martwych traw torując drogę nowym roślinom i tworząc korzystne nisze dla gatunków kserotermicznych.

Sytuacja ta zmieniła się gdy w latach 1962 i 1963 utworzono dwa rezerwaty przyrody: „Góra Św. Wawrzyńca” (gmina Chełmno) i „Zbocza Płutowskie” (gmina Kijewo Królewskie). Z powodu ścisłej ochrony, rolnicy musieli zrezygnować z wypasu zwierząt co doprowadziło do swobodnej sukcesji wtórnej, niehamowanej ludzką działalnością. Południowe zbocza doliny Wisły zarosły krzewami tarniny, ekspansywną osiką, głogiem i robinią akacjową. W 1999 roku ze względu na unikatowy wyspowy charakter występowania ostnicy Jana utworzono kolejny rezerwat muraw kserotermicznych „Ostnicowe Parowy Gruczna” (gmina Świecie).

Lata „ścisłej ochrony” bez ingerencji człowieka doprowadziły niemal do wyginięcia objętych ochroną rezerwatową roślin. Stąd w celu poprawy i przywrócenia panujących niegdyś warunków przyrodniczych z inicjatywy TPDW rozpoczęto czynną ochronę rezerwatów polegającą na ręcznym koszeniu muraw i wypasie zwierząt. Przywrócenie dwóch stad starych polskich ras owiec wrzosówek oraz świniarek i ich wypasanie w rezerwatach kserotermicznych przyczynia się do ochrony roślinności kserotermicznej oraz promocji rodzimych ras zwierząt gospodarskich. W ramach projektu czynnej ochrony rezerwatów kserotermicznych realizowane są działania obejmujące wykaszanie i wycinanie rezerwatów, oczyszczanie terenu i zwózka biomasy, wypas owiec oraz monitoring przyrodniczy miłka wiosennego. Dodatkowo do wykonywania zabiegów czynnej ochrony rezerwatów niezbędne są bieżące naprawy sprzętu do wykaszania, usługi pilarzy Zakładu Usług Leśnych, opieka nad stadem owiec w tym opieka weterynaryjna, utrzymanie psa pasterskiego rasy Border Colie oraz bieżące naprawy kwater dla owiec. Na obecnym etapie sukcesja roślin niepożądanych została znacznie ograniczona, a jej dalszy przebieg i intensywność będą warunkowały podejmowane działania.